Dzień pamięci i refleksji – „Nie wieder” – „Nigdy więcej”

Dzisiejszy dzień naszej wymiany był pełen trudnych tematów, ważnych pytań i miejsc, które skłaniają do zatrzymania się i refleksji.

Rozpoczęliśmy od wprowadzenia do sprawy Adolfa Eichmanna oraz hasła „Nie wieder” – „Nigdy więcej”. Rozmawialiśmy o odpowiedzialności jednostki, o granicach posłuszeństwa i o tym, czy można usprawiedliwiać swoje działania wykonywaniem rozkazów.

Później odwiedziliśmy miejsce pamięci przy Bernauer Straße, gdzie poznawaliśmy historię podzielonego Berlina. Mur był nie tylko konstrukcją dzielącą miasto – dzielił rodziny, przyjaźnie i codzienne życie ludzi.

Szczególnie mocnym doświadczeniem była wizyta w Willi w Wannsee, miejscu związanym z konferencją, na której przedstawiciele nazistowskiego aparatu państwowego omawiali organizację Zagłady europejskich Żydów. Konfrontacja z dokumentami i historią tego miejsca uświadamia, jak przerażające konsekwencje może mieć system, w którym człowiek przestaje być postrzegany jako człowiek.

Dla wielu uczestników nie był to już tylko temat z podręcznika. Pojawiło się poczucie, że historia wydarzyła się naprawdę, konkretnym ludziom, w konkretnych miejscach. Najtrudniejsze pytanie brzmiało: jak mogło dojść do tego, że tak wielu ludzi pozwoliło, aby zło stało się częścią codzienności?

Dzisiejsze doświadczenia pokazały nam, że pamięć nie może być jedynie wspominaniem przeszłości. „Nie wieder” oznacza również odpowiedzialność za to, jak reagujemy dzisiaj – na nienawiść, dyskryminację, wykluczenie i obojętność.

Wychodzimy z tych miejsc z przekonaniem, że pamiętać to za mało. Trzeba rozumieć, zadawać pytania i mieć odwagę reagować.

Nie wieder. Nigdy więcej.